Norveç'te boşanma sonrası mal paylaşımı: hangi bilgiler hazırlanmalı?

Bu sayfa, Norveç’te ayrılık (separasjon) veya boşanma (skilsmisse) sonrasında eşler arasındaki mal paylaşımını (skifte) Norveç hukukuna göre anlatır.

Kapsam sınırı: Türk hukukuna ilişkin konularda danışmanlık vermiyoruz. Böyle bir ihtiyaç varsa Türkiye’de yetkili bir avukata başvurmanız gerekebilir. Bu, Türk miras ve aile hukuku için de geçerlidir.

Kısa cevap

• Ayrılık veya boşanma izni ya da kararı verildiğinde her eş, ortak mal rejimine (felleseie) giren malların paylaşılmasını isteyebilir (ekteskapsloven § 57).

• Ana kural, borçlar düşüldükten sonra eşlerin ortak mallarının eşit olarak paylaşılmasıdır (likedeling) (ekteskapsloven § 58).

• Evlilikten önce sahip olunan veya miras ya da üçüncü kişilerden bağış yoluyla edinilen değerler, belirli şartlarla paylaşımın dışında tutulabilir (skjevdeling) (ekteskapsloven § 59).

• Eşler bir evlilik sözleşmesiyle (ektepakt) mal ayrılığı (særeie) kararlaştırabilir (ekteskapsloven § 42).

• Paylaşılacak mallar, kural olarak ayrılık veya boşanma başvurusunun ya da dava dilekçesinin ulaştığı tarihe, birlikte yaşama daha önce sona erdiyse o tarihe göre belirlenir (ekteskapsloven § 60).

1. Eşit paylaşım (likedeling) ana kuralı

• Ne zaman? Paylaşım, örneğin ayrılık veya boşanma için izin (bevilling) ya da mahkeme kararı verildiğinde istenebilir (ekteskapsloven § 57 birinci fıkra a bendi).

• Ne paylaşılır? Eşlerin ortak mal rejimine giren malları, borçlar düşüldükten sonra kural olarak eşit paylaşılır (ekteskapsloven § 58 birinci fıkra).

• Kimin adına kayıtlı olduğu tek başına belirleyici değildir. Kural, eşlerin toplam ortak mallarının değeri üzerinden işler. Her eş, tamamen veya büyük ölçüde kendisine ait olan malları, açıkça hakkaniyete aykırı olmadıkça kendisinde tutabilir; ancak değeri hesaba katılır (ekteskapsloven §§ 66 ve 70).

• Borçlar: Hangi borcun ne ölçüde düşülebileceği için kanunda ayrıntılı kurallar vardır (ekteskapsloven § 58 ikinci ve üçüncü fıkra). Eşlerin birlikte sorumlu olduğu borçlar için ayrı bir kural vardır (ekteskapsloven § 64).

• Bazı mallar paylaşımın dışında kalabilir: Örneğin yalnızca kişisel kullanıma ayrılmış eşyalar (açıkça hakkaniyete aykırı değilse) ve bazı sosyal güvenlik ve emeklilik hakları (ekteskapsloven § 61).

2. Skjevdeling: paylaşımın dışında tutulabilecek değerler

• Bir eş, evlenirken sahip olduğu malvarlığına veya evlilik sırasında miras ya da eşi dışındaki birinden bağış yoluyla edindiği malvarlığına açıkça dayandırılabilen değerin paylaşımın dışında tutulmasını isteyebilir (ekteskapsloven § 59 birinci fıkra).

• İspat önemlidir: Değerin bu kaynağa «açıkça» dayandırılabilmesi gerekir. Bu nedenle eski banka kayıtları, tapu belgeleri, miras belgeleri ve bağış belgeleri önemli olabilir.

• İstisna: Bu hak, sonucun açıkça hakkaniyete aykırı olacağı durumlarda tamamen veya kısmen düşebilir. Bu değerlendirmede özellikle evliliğin süresi ve eşlerin aileye katkısı dikkate alınır (ekteskapsloven § 59 ikinci fıkra).

• Ev: Evlilikten önce sahip olunan bir ev de bu kurala tabidir. Paylaşımın dışında tutulabilecek olan, evin değerinin evlilik öncesindeki malvarlığına açıkça dayandırılabilen kısmıdır (ekteskapsloven § 59). Sonuç somut duruma bağlıdır.

3. Mal ayrılığı (særeie) ve evlilik sözleşmesi (ektepakt)

• Eşler, evlilik sözleşmesiyle sahip oldukları veya ileride edinecekleri malların paylaşımın dışında kalmasını (særeie) kararlaştırabilir. Bu, evlilikten önce de yapılabilir ve bir eşin malvarlığıyla veya bir kısmıyla sınırlanabilir (ekteskapsloven § 42).

• Eşler, sözleşmeyle skjevdeling kurallarının uygulanmayacağını da kararlaştırabilir (ekteskapsloven § 44).

• Şekil şartı: Evlilik sözleşmesi yazılı olmalıdır. Eşler, ikisinin de kabul ettiği ve birlikte hazır bulunan iki tanığın huzurunda sözleşmeyi aynı anda imzalamalı veya daha önce attıkları imzayı kabul etmelidir. Tanıklar da eşlerin yanında imza atar (ekteskapsloven § 54).

• Tescil: Sözleşmenin eşlerin alacaklılarına karşı hüküm doğurması için Brønnøysund’daki Evlilik Sözleşmeleri Siciline (Ektepaktregisteret) tescil edilmesi gerekir (ekteskapsloven § 55).

• Hakkaniyete aykırılık: Bir evlilik sözleşmesi, taraflardan biri için hakkaniyete aykırı sonuç doğuracaksa mahkeme tarafından tamamen veya kısmen geçersiz sayılabilir. Eşlerin tamamen mal ayrılığı varsa bu talep boşanmadan sonra üç yıl içinde ileri sürülmelidir. Eşlerin ortak malları da varsa talep, paylaşım tamamlanmadan önce ileri sürülmelidir (ekteskapsloven § 46).

4. Hangi bilgileri hazırlamalısınız?

Paylaşılacak olan, her eşin belirli bir tarihteki malvarlığıdır (skjæringstidspunkt). Bu tarih, ayrılık veya boşanma başvurusunun devletin bölgesel temsilcisine (Statsforvalteren) ya da dava dilekçesinin mahkemeye ulaştığı tarihtir. Birlikte yaşama daha önce sona erdiyse o tarih esas alınır (ekteskapsloven § 60 birinci fıkra a bendi). Bu tarihten sonra eşin mallarından elde edilen getiri paylaşılmaz. Bu tarihten sonra yapılan borçlar için de indirim istenemez (ekteskapsloven § 60 ikinci ve üçüncü fıkra).

Genellikle şu bilgiler önemlidir:

• Malların listesi o tarihe göre: konut, araç, banka hesapları, hisse senetleri ve fonlar, şirket payları.

• Borçlar o tarihe göre: konut kredisi, tüketici kredileri, kredi kartları; kimin adına olduğu ve neye kullanıldığı.

• Evlilikten önceki durum: evlendiğiniz tarihteki banka bakiyeleri, konut veya başka malvarlığı.

• Miras ve bağışlar: miras belgeleri (skifteattest), bağış belgeleri, paranın nereye yatırıldığını gösteren hesap dökümleri.

• Evlilik sözleşmesi varsa sözleşmenin kendisi ve tescil belgesi.

• Vergi bilgileri: Eşler, birbirlerinin ekonomik durumunu değerlendirmek için gerekli bilgileri birbirine vermekle yükümlüdür. Bir eş, diğer eşin vergi beyannamesinin (skattemelding) bir kopyasını vergi idaresinden de isteyebilir (ekteskapsloven § 39).

Değerleme: Eşler bir malın değeri üzerinde anlaşamazsa değer, talep üzerine paylaşım ekspertizi (skiftetakst) ile belirlenir. Esas alınan, kural olarak satış değeridir (ekteskapsloven § 69).

5. Ev ve ev eşyası kime kalır?

• Her eş, tamamen veya büyük ölçüde kendisine ait olan malları, açıkça hakkaniyete aykırı olmadıkça kendisinde tutabilir (ekteskapsloven § 66).

• Özel nedenler varsa bir eş, önceki mülkiyet durumuna bakılmaksızın ortak konutu veya olağan ev eşyasını devralmayı isteyebilir. Ancak ortak konut olarak kullanılan taşınmaz (fast eiendom) diğer eşin ailesinden miras veya bağış yoluyla edinilmişse ya da diğer eşin bu taşınmaz üzerinde odelsrett hakkı varsa, konut için bu talepte bulunulamaz. Bu değerlendirmede eşlerin ve çocukların ihtiyaçları dikkate alınır (ekteskapsloven § 67).

• Özel nedenler varsa bir eşe, diğer eşin devraldığı konutta kullanım hakkı da verilebilir (ekteskapsloven § 68).

• Konut ve ev eşyası diğer eşin mal ayrılığına (særeie) tabiyse, bunları bedelini ödeyerek devralmak ancak güçlü nedenler (sterke grunner) varsa mümkündür (ekteskapsloven § 74 birinci fıkra).

• Özel nedenler varsa bir eşe, diğer eşin mal ayrılığına tabi bir konutta kullanım hakkı da verilebilir (ekteskapsloven § 74 ikinci fıkra).

• Her iki eş de tamamen mal ayrılığına tabiyse, diğer eşin mal ayrılığına tabi konut ve ev eşyasına ilişkin bu talepler (ekteskapsloven § 74) boşanmadan itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir. Eşlerin ortak malları da varsa talep, paylaşım tamamlanmadan önce ileri sürülmelidir (ekteskapsloven § 75).

• Bir eş, payını aşan değerde mal devralırsa aradaki farkı diğer eşe öder (ekteskapsloven § 70).

6. Anlaşma veya resmî paylaşım

• Anlaşma (privat skifte): Eşler paylaşımı kendileri yapabilir (ekteskapsloven § 95). Anlaşma, taraflardan biri için hakkaniyete aykırı sonuç doğuracaksa mahkeme tarafından tamamen veya kısmen geçersiz sayılabilir. Bunun için dava, anlaşmanın yapılmasından itibaren en geç üç yıl içinde açılmalıdır (ekteskapsloven § 65).

• Resmî paylaşım (offentlig skifte): Eşlerin ortak malları varsa, eşlerden biri isterse ilk derece mahkemesi (tingrett) önünde resmî paylaşım açılır. Bu talep, eşler bağlayıcı bir anlaşma yapana kadar ileri sürülebilir (ekteskapsloven § 96 birinci fıkra). Paylaşım masrafları için teminat gösterilmesi gerekir (ekteskapsloven § 96 üçüncü fıkra).

• Tamamen mal ayrılığında: Resmî paylaşım ancak her iki eş isterse açılır ve evliliğin sona ermesinden itibaren iki yıl içinde istenmelidir (ekteskapsloven § 96 ikinci fıkra).

• Mahkemede: Mahkeme kural olarak önce tarafları bir hazırlık duruşmasına çağırır. Bu duruşmada kurallar hakkında bilgi verilir ve hâkim taraflar arasında arabuluculuk yapabilir (ekteskapsloven § 99).

7. Mallar Türkiye’deyse

Norveç’in yabancı bir devletle yaptığı bir anlaşma aksini öngörmüyorsa, eşlerden biri olağan olarak Norveç’te yaşıyorsa paylaşım Norveç’te istenebilir. Paylaşımın usulü (skiftebehandling) Norveç hukukuna göre yürütülür (ekteskapsloven § 97 birinci fıkra). Evlilik Türkiye’de yapıldıysa veya eşler evlendikten sonra önce başka bir ülkede birlikte yaşadıysa, mal rejimine hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir. Bu sayfa yalnızca Norveç kurallarını anlatır. Norveç’teki bir paylaşımın Türkiye’deki bir taşınmaz veya banka hesabı için Türkiye’de nasıl sonuç doğuracağı Türk hukukuna bağlıdır. Türk hukuku konusunda danışmanlık vermiyoruz. Bunun için Türkiye’deki bir avukata danışmanız gerekir.

Kurgusal örnek

Bu örnek kurgusaldır. Bir çift on yıldır Norveç’te evli ve ortak çocukları yok. Eşlerden biri evlenmeden önce bir daire satın almış; daire satılmış ve para, şimdi birlikte oturdukları eve yatırılmış. Diğer eş evlilik sırasında annesinden miras almış. Evlilik sözleşmesi yok. Boşanma başvurusu yapıldı. Norveç hukukuna göre ana kural eşit paylaşımdır (§ 58). Daireyi evlenmeden önce alan eş daireden gelen değerin, mirası alan eş de mirastan gelen değerin paylaşımın dışında tutulmasını isteyebilir (§ 59), ancak bu değerin belgelerle açıkça gösterilebilmesi gerekir. Paylaşılacak mallar başvuru tarihine göre belirlenir (§ 60); değerleme § 69’a göre yapılır. Sonuç somut duruma ve belgelere bağlıdır.

Diğer aile ve miras konuları için bkz. Aile ve miras. Bir ölüm sonrasında Türkiye’deki mallar için bkz. Türkiye’de mülk ve Norveç’te miras.

İletişim

İlk adım randevulu bir görüşmedir. Ücret ve kapsam önceden konuşulur.

Telefon: +47 22 46 46 46 · E-posta: post@advokats.no

Bu sayfa genel bilgi içerir ve hukuki danışmanlık değildir. Yalnızca Norveç hukuku ele alınır. Türk hukuku konusunda danışmanlık vermiyoruz.