NAV sizden para geri istiyorsa: geri ödeme talebi
NAV sizden para geri mi istiyor? Geri ödeme şartları, iyi niyet, itiraz süresi ve kesinti Norveç hukukuna (folketrygdloven § 22-15) göre açıklanıyor.
Son hukuki kontrol:
Bu sayfa Norveç hukukuna göre genel bilgi verir. Yazar, Norveç’te avukatlık ruhsatına sahip ve Türkçe konuşan bir avukattır (norsk advokat). Bu sayfa hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya, kendi kararına ve belgelerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Kısa cevap
NAV, hak etmediğiniz bir ödemeyi size yaptıysa, bazı şartlarla parayı geri isteyebilir (tilbakekreving). Temel kural halk sigortası yasasında (folketrygdloven) § 22-15’te yer alır.
Geri ödeme için genellikle şu iki durumdan biri gerekir:
- ödemenin bir hata sonucu yapıldığını anlamış olmanız veya anlamanız gerekmesi, - ya da yanlış veya eksik bilgi vererek ödemeye kendinizin sebep olması.
Geri ödeme kararı da bir karardır (vedtak). Bu karara altı hafta içinde itiraz edebilirsiniz (folketrygdloven § 21-12). Kararınızda yazan süreyi mutlaka kontrol edin.
NAV kesin karar vermeden önce size genellikle bir ön bildirim (forhåndsvarsel) gönderir ve görüş bildirmeniz için süre verir (forvaltningsloven § 16).
NAV hangi durumlarda para geri isteyebilir?
Kanuna göre, hak sahibi olmayan birine yapılan ödeme şu durumlarda geri istenebilir (folketrygdloven § 22-15 birinci fıkra):
ödemeyi alan kişi veya onun adına hareket eden kişi, ödemenin bir hatadan kaynaklandığını anladıysa veya anlaması gerekiyorduysa,
ödemeyi alan kişi, kasten veya ihmalle yanlış ya da eksik bilgi vererek ödemeye sebep olduysa.
Bazı durumlarda bu şartlar aranmadan da fazla ödeme geri istenebilir. Örneğin, işsizlik parası (dagpenger) veya iş değerlendirme parası (arbeidsavklaringspenger, AAP) alınan bir dönem için sonradan maaş veya maaş tazminatı ödenirse, fazla ödenen kısım geri istenebilir. Avans (forskudd) olarak ödenen bazı yardımlarda da aynısı geçerlidir (§ 22-15 üçüncü fıkra).
NAV her zaman tüm parayı geri ister mi?
Şartlar varsa NAV kural olarak geri ödeme talep eder, ancak özel nedenler (særlige grunner) buna engel olabilir. Kanuna göre değerlendirmede diğerlerinin yanında şunlara bakılır (§ 22-15 dördüncü fıkra):
ihmalin derecesi,
fazla ödenen tutarın büyüklüğü,
ödemeden bu yana geçen süre,
hatanın tamamen veya kısmen NAV’dan kaynaklanıp kaynaklanmadığı.
Talep, fazla ödenen tutarın bir kısmıyla sınırlandırılabilir. Ancak kişi kasten hareket ettiyse talep her zaman yapılır ve tutar indirilemez.
İyi niyet (aktsom god tro): Parayı dikkatli ve iyi niyetle aldıysanız, geri ödeme en fazla, hatayı öğrendiğiniz anda elinizde kalan tutar kadar istenebilir. Burada da tutarın büyüklüğüne, geçen süreye ve paraya güvenerek düzen kurup kurmadığınıza bakılır (§ 22-15 beşinci fıkra).
Küçük tutarlar: Fazla ödenen tutar, mahkeme harcının (rettsgebyr) dört katından azsa NAV geri ödeme istemeyebilir. Kasıt veya ağır ihmal varsa bu istisna uygulanmaz (§ 22-15 altıncı fıkra).
Faiz ve ek ücret
Geri ödeme § 22-15 birinci veya ikinci fıkraya göre kasıt veya ağır ihmal nedeniyle isteniyorsa, geri istenen tutara yüzde 10 faiz ilavesi (rentetillegg) eklenir. Basit ihmal (alminnelig uaktsomhet) durumunda bu ilave uygulanmaz. Doğrudan ödeme düzenlemelerinde (direkte oppgjør, § 22-15 a) ise ilave her zaman uygulanır. Bu düzenlemelerde ödeme süresi geçtikten sonra ayrıca gecikme faizi de işler; faiz, geri ödeme tutarı ile faiz ilavesinin toplamı üzerinden hesaplanır (folketrygdloven § 22-17 a ikinci fıkra).
Ödenmezse ne olur?
Geri ödeme kararı, icra takibi için doğrudan bir dayanaktır (tvangsgrunnlag for utlegg).
Borç, gelecekteki NAV ödemelerinizden kesinti (trekk) yapılarak tahsil edilebilir. Tahsilatı Innkrevingsmyndigheten de yapabilir (§ 22-15 sekizinci fıkra).
Zamanaşımı için genel zamanaşımı kanunu (foreldelsesloven) uygulanır. NAV ödemelerinden yapılan kesinti zamanaşımını keser (folketrygdloven § 22-14).
Adım adım: ne yapmalısınız?
Ön bildirimi okuyun. NAV’ın neyi, hangi dönem için ve hangi gerekçeyle geri istediğini kontrol edin. Bildirimde yazan süre içinde görüşünüzü yazılı olarak gönderin (forvaltningsloven § 16).
Belgelerinizi toplayın. NAV’a ne zaman ve hangi bilgileri verdiğinizi, ödeme dökümlerini ve NAV’dan gelen mektupları saklayın.
Kararı kontrol edin. Karar geldiğinde itiraz süresini not edin. Süre genellikle altı haftadır ve karar size ulaştığında başlar (folketrygdloven § 21-12, forvaltningsloven § 29).
Gerekirse itiraz edin. İtirazda hangi karara itiraz ettiğinizi ve ne değişiklik istediğinizi yazın, ayrıca gerekçelerinizi ekleyin (forvaltningsloven § 32). Örneğin, ödemenin hatalı olduğunu anlayamayacağınızı, hatanın NAV’dan kaynaklandığını veya paranın elinizde kalmadığını belirtebilirsiniz.
Ertelemeyi isteyin. NAV, itiraz sonuçlanana kadar kararın uygulanmasını erteleyebilir. Bunu ayrıca talep edebilirsiniz (forvaltningsloven § 42).
Önemli: Bize ulaşmanız NAV’daki süreleri durdurmaz.
Kurgusal örnek
Bu örnek kurgusaldır. Ayşe, AAP alırken yarı zamanlı bir işe başlar ve bunu NAV’a bildirir. NAV bildirimi geç işler ve Ayşe birkaç ay fazla ödeme alır. NAV para iadesi için ön bildirim gönderir. Ayşe, bilgiyi zamanında verdiğini ve hatanın NAV’dan kaynaklandığını belgelerle gösterir. Sonucun ne olacağı, olayların tamamına bağlıdır.
Randevu alın
NAV dosyaları için görüşmeler önceden randevu ile yapılır. Bir geri ödeme bildirimi veya kararı aldıysanız, belgelerinizi birlikte gözden geçirebiliriz. İlk adım randevulu bir görüşmedir. Ücret ve kapsam önceden konuşulur. Avukatlık hizmeti saat ücreti üzerinden faturalandırılır. Dosyanızın sonucu hakkında söz verilemez.